Op vrijdag 23 januari trapten we het politieke jaar af in Den Bosch. Jesse Klaver blikte vooruit op de nieuwe partij, onze missie en onze rol in de oppositie. Lees zijn nieuwjaarsspeech nu terug.
Vrienden, gelukkig nieuwjaar!
Wat fijn om 2026 af te trappen in de gezelligste provincie van Nederland. En in misschien wel de mooiste stad van Nederland.
De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Ik weet dat jullie er hier in Den Bosch meer dan klaar voor zijn. Er staat een sterke lijst. En een uitstekende lijsttrekker. Pieter Paul, ik ken je als een uitgesproken groene sociaal-democraat. Dat heb je hier in Den Bosch laten zien met het Bossche duurzaamheidsakkoord en de strijd tegen de woningnood. Met jou als aanvoerder gaan we hier een fantastisch resultaat neerzetten.
Terwijl we ons proberen te concentreren op het dagelijks leven, op de dagelijkse beslommeringen, de kinderen naar school brengen, zorgen dat alles goed gaat op werk, trekt het wereldnieuws alle aandacht.
En ik denk jullie je net als ik grote zorgen maken. Want het is verontrustend wat we allemaal om ons heen zien gebeuren. De wereld is op drift, de oude orde verdampt voor onze ogen.
China bedreigt onze economie. Rusland de veiligheid op ons continent. In Iran protesteren moedige burgers tegen het moorddadige regime van de Ayatollahs. Donald Trump speelt poker met het NAVO-bondgenootschap. In eigen land houdt hij de democratie in een wurggreep. Zijn ICE-milities pakken lukraak en ongegrond mensen op. Met geweld, soms zelfs dodelijk geweld.
En ook over de grens kiest het Witte Huis voor bruut eigenbelang. Met het binnenvallen van Venezuela, en het opeisen van Groenland, lappen de VS de internationale rechtsorde aan hun laars.
Wat houdt Xi Jinping nog tegen om Taiwan binnen te vallen? Wie dwingt Poetin nog de grenzen van Oekraïne te respecteren? De wereld om ons heen wordt onveiliger, onvrijer en onrechtvaardiger
Maar machteloos toekijken is geen optie. We moeten aan het werk. Investeren in onze krijgsmacht, zodat we niet afhankelijk zijn van de Verenigde Staten, maar zélf kunnen zorgen voor onze eigen veiligheid.
Nieuwe strategische bondgenoten zoeken, zodat we minder kwetsbaar zijn voor de grillen van grootmachten, maar met eerlijke handel onze economie kunnen versterken.
En bouwen aan een sterke Europese Unie. Een verenigd continent dat Trump niet de andere wang toekeert, maar de rug recht, eensgezind opkomt voor onze waarden, en een duidelijke grens trekt.
Tot hier. En niet verder.
Dat is ook precies wat we van een nieuwe regering verwachten. De wereldorde zoals we die kennen verandert. De tijd van de Verenigde Staten als betrouwbare bondgenoot zijn voorbij. Trump meent wat hij doet.
Zoals de Canadese premier Mark Carney deze week zei: Nostalgie is geen strategie. We moeten ons aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. Hoe groot de uitdagingen ook zijn: ik blijf een rasoptimist.
Ik geloof dat we het tij ten positieve kunnen keren. Want terwijl anti-democraten zich roeren, zie ik elke dag tekenen van hoop, strijdbaarheid en heel veel doorzettingsvermogen.
Oekraïners die bombardement na bombardement krijgen te verduren, maar standhouden en daarmee ook ónze vrijheid beschermen. Hongaren die hun land elke dag autocratischer zagen worden, maar zich nu klaarmaken om Viktor Orbán van zijn troon te stoten. Iraniërs die óndanks hun angst, ondánks het geweld van het regime, zwaaiend met de lichten van hun telefoons in opstand komen.
En Amerikanen die geschokt zijn door wat ze meemaken onder Trump en niet accepteren dat hun vrijheden worden verkwanseld en de straat op gaan. Overal staan gewone mensen op om buitengewone dingen te doen.
Overal laten zij hun stem horen. Overal vechten de democratische en progressieve krachten terug.
Zij laten ons zien: als mensen zich niet laten verdelen…
Als we niet aan de zijlijn blijven staan…
Als we vastberaden blijven strijden voor wat ons lief is…
Dan zijn de democratische krachten sterker. Dan zijn de progressieve krachten groter. Dan winnen uiteindelijk hoop en optimisme.
Onze progressieve missie
En vrienden…die strijd wordt niet alleen in de wereld gevoerd. Maar ook in Nederland. En dat brengt me bij de opdracht van onze beweging. Want we staan op de drempel van een cruciaal jaar.
Deze zomer gaan wij iets unieks doen. We verenigen de sociaal-democratie en de groene beweging in één nieuwe progressieve volkspartij.
En laat me hier, aan het begin van het jaar, iets zeggen over wat de missie van die nieuwe partij zal zijn.
Onze missie is mensen verenigen om vooruitgang mogelijk te maken. Niet slechts voor een kleine groep, niet slechts voor de rijksten, of de machtigsten…
Nee, vooruitgang voor iedereen die wil bijdragen.
Daarom bouwen wij aan een sterke progressieve partij om Nederland en de wereld groener, socialer en vrijer maken.
Groener, omdat we onze economie willen klaarstomen voor de toekomst en onze natuur willen beschermen. Omdat we mensen bij elkaar willen brengen om de grootste opgave van onze tijd op te lossen.
Socialer, omdat we het leven van mensen weer betaalbaar willen maken. Met lagere huren en goedkopere boodschappen. Omdat we mensen bij elkaar willen brengen om ervoor te zorgen dat iedereen in dit land een fatsoenlijk bestaan heeft
En vrijer, omdat we moeten strijden voor onze democratie, waar recht boven macht gaat. Omdat we mensen bij elkaar willen brengen om te bouwen aan vrede, vrijheid en veiligheid.
En vrienden, weet dit: we hebben het eerder gedaan. Onze progressieve voorgangers hebben het eerder gedaan. Zij waren hun tijd vooruit.
Vér vooruit.
Ze wisten dat vooruitgang al-tijd vraagt om het verenigen van mensen. Soms tegen de stroom in.
Toen progressieve voortrekkers de kinderarbeid wilden afschaffen, kwam er van alle kanten verzet.
Maar ze zetten door.
Toen ze pleitten voor hogere lonen en betaalbare huizen, kwam er van alle kanten verzet.
Maar ze zetten door.
Toen ze streden voor het vrouwenkiesrecht, voor het homohuwelijk, voor het recht van volgende generaties op een leefbare planeet, kwam er van alle kanten verzet.
Maar ze zetten door.
Vrienden, dit zijn de schouders waar wij op staan.
Wij zetten hun progressieve strijd voort, in een nieuwe tijd, met een nieuwe beweging.
Met maar hetzelfde optimisme, dezelfde vastberadenheid en hetzelfde doorzettingsvermogen.
En dat doen we recht tegen het cynisme in, tegen het pessimisme, tegen de zuurheid – dat durf ik hier in de azijnfabriek wel te zeggen.
Wat we niet mogen toestaan is één ding: dat anderen zouden bepalen wie wij zijn.
Wij laten ons niet wegzetten.
Wij laten ons niet framen.
Waar onze beweging voor staat, en waar wij naartoe willen met Nederland, dat bepalen anderen niet.
Dat bepalen wijzelf.
Wij weten waar we staan.
Wij zijn democraten.
Wij zijn sociaal-democraten.
Wij zijn groene sociaal-democraten.
Wij brengen mensen samen voor vooruitgang. Dat was de missie van onze progressieve voorgangers. En dat is de missie van onze progressieve beweging vandaag.
Verantwoordelijke oppositie
Vrienden, volgende week presenteren de formerende partijen hun plannen voor Nederland. Na jaren van stilstand verdient Nederland een kabinet dat kiest voor vooruitgang. Ik heb een minderheidskabinet een riskant experiment genoemd.
En dat vind ik nog steeds. Terwijl ons land nog niet hersteld is van de chaos van de afgelopen jaren, terwijl de spanningen in de wereld toenemen, is dit niet alleen een keuze voor een permanente formatie. Het is ook een keuze voor partijbelang boven landsbelang.
En oh, wat is het verleidelijk om daarin mee te gaan. Als je zó onredelijk wordt behandeld, als er zulke politieke spelletjes worden gespeeld, als één van de partijen elk inhoudelijk gesprek blokkeert, wat is dan het verleidelijk om te zeggen: ‘Zak er maar in, wij kiezen voor onszelf.’
Het is me de afgelopen tijd geregeld op het hart gedrukt:
‘Laat het ze dan ook maar lekker uitzoeken.’
Maar dat gaan wij niet doen.
Wij kiezen niet voor de makkelijkste weg. Wij kiezen niet voor politieke spelletjes.
Dit land verdient politici die niet hun eigenbelang, maar het landsbelang voorop stellen.
Daarom zetten wij vandaag een stap naar voren.
Wij kiezen voor verantwoordelijke oppositie.
Ik weet niet of het beantwoord zal worden door de coalitie. Ik weet of niet of de voortekenen daar gunstig voor zijn.
Maar we het gaan doen. We reiken de hand.
Niet om het kabinet in het zadel te houden, maar om Nederland vooruit te helpen. We zijn bereid te onderhandelen in het belang van onze gezamenlijke toekomst. Zodra het regeerakkoord er ligt, zijn wij bereid nog voor de zomer akkoorden te sluiten met het kabinet, om grote progressieve doorbraken te realiseren.
Om het dagelijks leven betaalbaar te maken, zodat mensen kunnen rondkomen, betaalbaar kunnen wonen en weer plannen durven te maken voor de toekomst.
Progressieve doorbraken voor groene vooruitgang, zodat Nederland zo snel mogelijk van het stikstofslot kan, onze economie niet langer wordt belemmerd en we weer kunnen vertrouwen op schone lucht en mooie natuur.
Progressieve doorbraken voor onze vrije en democratische waarden, die we moeten verdedigen tegen Poetin én Trump, zowel in de wereld als in ons eigen parlement.
Voor die progressieve doorbraken zetten wij een stap naar voren. We kunnen ons in dit land geen maanden van stilstand, afleidingsmanoeuvres en politieke spelletjes veroorloven.
Wij willen vooruitgang mogelijk maken.
Als we onderhandelen doen we dat niet, om alles een beetje minder erg te maken. Om even een dealtje te sluiten. Als we onderhandelen dan doen we het uit overtuiging. We zijn bereid compromissen te sluiten. Maar, zeg ik hierbij, we zijn evengoed bereid om achteruitgang tegen te houden.
Dus vrienden, laat één ding volstrekt duidelijk zijn:
Wij zullen nooit, maar dan ook nooit accepteren dat het kabinet de rekening laat betalen door gewone mensen, terwijl het de allerrijksten ontziet.
Wij zullen niet meewerken aan plannen die de toegang tot zorg beperken of het makkelijker maken om mensen te ontslaan.
Dus als D66, VVD en CDA de verzorgingsstaat verder willen afbreken, dan trekken wij een grens, dan vindt deze coalitie ons op hun weg.
Slot
Vrienden, we staan op een cruciaal punt in onze geschiedenis. Terwijl de wereld fundamenteel verandert, staat Nederland stil. Daarom nemen wij onze verantwoordelijkheid als grootste oppositiepartij.
Dat doen we met strijdbaarheid, met hoop en optimisme voor de toekomst. Dat zijn we verplicht aan de 1,3 miljoen Nederlanders die op ons hebben gestemd. Al die mensen die hopen op verandering.
Wij zijn de stem van progressief Nederland.
En wij gaan onze positie in de Eerste en Tweede Kamer maximaal benutten om de koers van Nederland te veranderen.
Wij gaan de verantwoordelijke oppositie vormen. Wij gaan doen wat nodig is.
Dank jullie wel!
